De kwetsbare leider: waarom “ik weet het ook niet” de krachtigste zin kan zijn

De mythe van de zekere leider

Ik zit regelmatig aan directietafels. Wat me opvalt: hoe hoger in de organisatie, hoe groter de druk om alles te weten. Om richting te geven. Om zeker over te komen.

Maar medewerkers voelen wanneer die zekerheid gespeeld is. Schijnzekerheid creëert afstand. Het zorgt voor stilte in vergaderingen, voor knikken zonder instemming, voor teams die wachten in plaats van bewegen.

En het zorgt voor uitval. Want waar geen psychologische veiligheid is, durven mensen niet te zeggen dat het te veel wordt. Ze houden vol tot ze omvallen.

Wat er gebeurt als je stopt met doen alsof

Als jij als leider zegt “ik weet het ook niet”, gebeurt er iets. Het team hoeft niet meer te wachten tot de baas het oplost. Er ontstaat ruimte voor eerlijkheid. Medewerkers durven hun echte zorgen te delen.

Kwetsbaarheid is geen zwakte. Het is helderheid. Het doorbreekt de spanning die al maanden in de lucht hangt.

Wat ik zelf moet leren

Ik ervaar dit aan den lijve sinds ik ben ingestapt bij Van Altena & de Jongh. Mijn kracht zit in verbinding, in onderdeel zijn van het team. Maar nu ik directeur ben, ga ik af en toe toch onbewust te groot doen. Mijn team voelt dat.

En dan moet ik op z’n tijd toegeven: ik weet het niet. Ik doe ook maar wat.

Wat er dan gebeurt? De vertrouwensband wordt een stukje sterker. We gaan echt praten.

En dan groeit het bedrijf weer. Nieuwe fase. En na een tijdje trap ik weer in dezelfde valkuil. Maak ik me weer groot. Tot ik weer besef: nee, zo werkt het niet.

Dit is een cyclus. Het zit blijkbaar in mij. En misschien is dat oké. Misschien is goed leiderschap niet dat je het een keer snapt en dan klaar bent, maar dat je steeds opnieuw durft toe te geven dat je je team nodig hebt.

Waarom dit ook over verzuim gaat

Boven de 3% verzuim heb je geen medisch probleem. Je hebt een managementprobleem.

Dat klinkt hard. Maar het klopt.

Schijnzekerheid en een gesloten cultuur verhogen verzuim. Mensen durven niet te zeggen dat ze vastlopen. Ze houden vol tot het niet meer gaat. En dan zitten ze thuis.

Als je als leider eerlijk en kwetsbaar bent, creëer je psychologische veiligheid. Mensen durven eerder aan te geven dat iets te veel wordt. Je vangt signalen op voordat het escaleert.

Kwetsbaarheid is geen soft gedoe. Het is preventie.

Hoe je kunt beginnen

Je hoeft geen heel programma op te tuigen. Begin klein.

Open de volgende vergadering met waar jij zelf in vastloopt. Start met een vraag in plaats van een conclusie. Geef toe dat je een antwoord niet weet en vraag het team om mee te denken.

Soms vraagt vooruitgang niet om nieuwe plannen, maar om een nieuwe houding.

De vraag om mee te nemen

Op welk moment van de afgelopen weken zou je willen dat je had gezegd: “Ik weet het ook niet”?

En wat zou er dan zijn gebeurd?

Bram de Jongh is managing partner bij Van Altena & de Jongh. Hij begeleidt organisaties bij het verschuiven van reactief verzuimbeleid naar preventieve organisatieontwikkeling.