Data met een gezicht, waarom cijfers pas betekenis krijgen door verhalen
Vrijdagmiddag, je opent je dashboard. Verzuim 4,2%. Iets boven kwartaal 2, niets alarmerends. Uitstroom 8%. Boven het jaargemiddelde, maar de arbeidsmarkt is nu eenmaal krap. Je sluit het dashboard weer en gaat naar huis. Maandag hoor je dat een projectleider van de logistieke afdeling zich ziek meldt. Al de derde deze maand van dat team. Bij navraag blijkt dat een van de senior planners zich vorige week bij een concurrent heeft laten inschrijven. De cijfers wezen niet op iets bijzonders. Toch was er iets.
In deze blog lees je hoe cijfers pas betekenis krijgen door de verhalen erachter, en hoe je als directeur zicht krijgt op wat een dashboard alleen niet laat zien.
Waarom een percentage geen verhaal is
Directies willen grip. Grip krijg je met cijfers: aanwezigheid, ziekmeldingen, verzuimduur, verloop. Die cijfers geven je een beeld van wat er vorige maand gebeurde.
Wat ze niet doen: uitleggen wat er onder ligt. 4,2% verzuim kan drie personen op één afdeling zijn die uitvallen na een reorganisatie. Het kan verspreid zijn over de organisatie zonder duidelijk patroon. Of geconcentreerd bij één ploegendienst die anders is ingedeeld dan vorig jaar. Alle drie geven hetzelfde percentage. Alle drie vragen om een andere reactie.
Zonder verhaal is een percentage inert. Het is een uitkomst, geen inzicht.
Waarom een verhaal alleen ook niet volstaat
De reflex tegen “data alleen” is soms “dan luisteren we naar de mensen”. Zoals data zonder verhaal niets vertelt, werkt een verhaal zonder cijfers net zo goed niet. Een leidinggevende die klaagt over werkdruk zegt iets. Zonder patroon eromheen weet je niet of het één stem is of een breed geluid. Een tevreden medewerker die enthousiast is over de nieuwe strategie zegt iets. Zonder context weet je niet of dat representatief is.
Data zonder verhaal is hol. Verhaal zonder data is willekeurig. Je hebt beide nodig.
Waar cijfer en verhaal elkaar raken
Onze bedrijfsartsen zitten op precies dat kruispunt. Ze horen in de spreekkamer wat een leidinggevende niet hoort: dat verschillende medewerkers uit hetzelfde team dezelfde klachten aandragen, dat er over een reorganisatie op meerdere plekken iets terugkomt, dat er in de klachten die binnenkomen een patroon zit. Los van elkaar zijn dat individuele gevallen. Samen vormen ze een verhaal met signaalwaarde.
Datzelfde verhaal krijgt gewicht als het naast je verzuimcijfers wordt gelegd. Twee mensen die zich ziek melden op één afdeling is een cijfer. Twee mensen die zich ziek melden op een afdeling waar de bedrijfsarts al maanden spanningsklachten hoort, is een signaal.
Dit gebeurt niet vanzelf in je dashboard. Het gebeurt in de vertaling van cijfer naar betekenis, en die vertaling vraagt om iemand die beide werelden kent.
De rol van de bedrijfsarts als vertaler
In onze aanpak is de bedrijfsarts niet alleen behandelaar, ook signaleerder op organisatieniveau. Wat we in de spreekkamer opvangen, kunnen we geanonimiseerd terugbrengen bij HR en directie. Niet met namen, wel met patronen die zich uitkristalliseren over meerdere gesprekken.
Voor de directie betekent dat: je krijgt naast je verzuimcijfers een tweede laag inzicht. De cijfers laten zien wat er gebeurd is. De patronen uit de spreekkamer laten zien wat eraan zit te komen. Samen geven ze je iets waar je op kunt sturen, in plaats van iets waarop je pas na afloop kunt terugkijken.
Wat je zelf morgen kunt doen
Kijk niet alleen naar wat je meet, maar ook naar wat je verzuimadviseur en bedrijfsarts opvangen. Vraag hen expliciet: welke patronen zien jullie die nog niet in de cijfers zitten? Waar zouden jullie kijken als jullie mijn dashboard konden lezen?
Andersom werkt ook. Als je een patroon in de cijfers ziet, vraag dan niet alleen “wat kunnen we doen om het verzuim omlaag te krijgen?”, maar “wat zien jullie in de spreekkamer over dit team?” Zo combineer je bewust cijfers met verhalen, en krijg je grip op wat een dashboard alleen nooit laat zien.
Benieuwd hoe patronen uit de spreekkamer jouw dashboard aanvullen? Neem contact op voor een verkennend gesprek.
Wellicht ook interessant
Signalen voor gevorderden, hoe een goede leidinggevende kijkt
Waarom checklists met signalen niet volstaan, en hoe een goede leidinggevende uitval ziet aankomen voordat het gebeurt.
Eigen regie zonder de vinger te wijzen
Hoe geef je de regie terug aan een medewerker, zonder iemand op te zadelen met verwijt
Wat laat je achter: hoe wil je dat mensen over je praten als je niet meer samenwerkt?
Over een paar jaar vertrek je. Wat zeggen je oud-medewerkers dan? Over de nalatenschap van leiderschap.